Skip to main content

શામળ । Shamal | ગુજરાતના સાહિત્યકારો


શામળ

નામ: શામળ વિરેશ્વર ભટ્ટ
જન્મ: ગોમતીપુર ( વેંગણપુર)
ગુરુ: નાનાભાઈ ભટ્ટ
માતા: આનંદીબાઈ
કુળ: ગૉડ બ્રાહ્મણ

👉 ઉપનામ: 
  • વાણિયાઓના કવિ -- નન્હાલાલ
  • ગુજરાતી ભાષાના પ્રથમ વાર્તાકાર
  • પદ્યવાર્તાના પિતા
  • શામકી
👉 વિશેષ:
  • શામળ પદ્યવાર્તા માટે જાણીતા છે.
  • શામળ અને પ્રેમાનંદનો સાહિત્યિક ઝઘડો જાણીતો છે.
  • મૂળ અટક તરવાડી હતી પરંતુ શિક્ષક નાનાભાઇ ભટ્ટની ભટ્ટ અટક એમને પસંદ હતી તેથી એમણે પોતાની અટક ભટ્ટ કરી.
  • ભટ્ટ એટલે " કથા કહેનાર", "વાર્તા કહેનાર"
  • શામળ, પ્રેમાનંદ અને વલ્લભ મેવાડાના સમકાલીન હતા.
  • પ્રથમ કૃતિ - પદ્માવતીની વાર્તા
  • અંતિમ કૃતિ - સૂડોબહોતરી
  • સિંંહજ ગામ, માતર, ખેડા ખાતે થયા હતાં જ્યાં રખ્ખીદાસે તેમને આશ્રય આપેલો.
  • એમની કૃતિ "સિંહાસન બત્રીસી" ગુજરાતી સાહિત્યની " અરેબિયન નાઈટ્સ" ગણાય છે. (જ્યારે ભારતની અરેબિયન નાઇટ્સ  પંચતંત્ર છે)
  • દલપતરામ દ્વારા "શામળશતશાઈની" રચના કરીને શામળના છપ્પાનુંં એકત્રીકરણ કરેલું છે. 
  • સિંહાસન બત્રીસી, વેતાલ પચીસી, વિક્રમવેતાળ આ ત્રણ કૃતિમાં મુખ્ય પાત્ર ' રાજા વિક્રમ' છે.
  • ત્રી સ્તરીય વાર્તા લખતાં. (મુખ્ય વાર્તા, મુખ્ય વાર્તાની અંદર ગૌણ વાર્તાની અંદર પણ બીજી વાર્તા)
  • એમની કૃતિ સિંહાસન બત્રીસીમાં વૈતાલપચીસી અને પંચતંત્ર નો સમાવેશ થાય છે.
  • રખીદાસ પટેલના ચરિત્રને "મદનમોહના" માં સંગૃહિત કરેલ છે.
👉 સાહિત્યસ્વરુપ:
  • પદ્માવતી, વૈતાલ પચિસી, ચંદ્રચંદ્રાવતી, સિંહાસન બત્રીસી, દ્રોપદી વસ્ત્રાહરણ, નંદબત્રીસી, રુપાવતી, બરાક કસ્તૂરી, વિદ્યા વિલાસિની, રાવણમંદોદરી સંવાદ, ભટ્ટભામિની, સૂડોબહોતરી
  • વિર પ્રરાસ્તિ કાવ્ય: અભિરામ કુલીના શ્લોક, રુસ્તમ બહાદુરનો પવાડો
👉 પંક્તિઓ:
  • સદ્‍ વિદ્યા રત્ન વિશાળ છે, વિદ્યાર્થી વડું નહિ કશું
  • ગાજ્યા મેહ વરસે નહી, ભસતો કુતરો નવ ખાય.
  • વાવીએ કડવી તુંબડી ઉગે તુંબ હજાર
  • સદ્‍ વિદ્યા આગળ ધન કશું ? વિદ્યાવિહીન નર પશું
  • જાગે જેના ઘરમાં સાપ, જાગે દીકરીઓના બાપ.
  • જાગે જેના માથે વેર, જાગે જેહ કરે બહું ઝેર
  • દોહ્યલા દિવસ કાલે વામશે, જીવતો નર ભદ્ર પામશે.
  • સાદી ભાષા સાદી કડી, સાદી વાત વિવેક, સાદામાં શિક્ષા કથે, એ જ કવિજન એક.
  • લક્ષ્મી તેને લીલા લહેર, પેટ કરાવે વેઠ
  • સત્ય મોટું સહું કો થકી.
✔️ Telegram channel માંંજોડાવા માટે અહી click કરો. 


In English Language: 

Shamal

Name: Shamal Vireshwar Bhatt
Born: Gomtipur (Venganpur)
Guru: Nanabhai Bhatt
Mother: Anandibai
Clan: God Brahmin

Alias:
  • Poet of Vaniyas - Nanhalal
  • The first narrator of Gujarati language
  • The father of the verse
  • Shamki

Special:
  • Shamal is known for his poetry.
  • The literary feud between Shamal and Premanand is well known.
  • The original surname was Tarwadi but he liked the Bhatt surname of teacher Nanabhai Bhatt so he changed his surname to Bhatt.
  • Bhatt means "story teller", "story teller".
  • Shamal, Premanand and Vallabh were contemporaries of Mewada.
  • The first work - the story of Padmavati
  • Final work - Sudobhotari
  • Sinhaj was born in the village, Matar, Kheda where Rakhkhidas gave him shelter.
  • His work "Simhasan Batrisi" is considered as "Arabian Nights" of Gujarati literature. (While the Arabian Nights of India are Panchatantra)
  • Shamal's chappa has been consolidated by Dalpatram by forming "Shamalshatshaini".
  • Simhasana Batrisi, Vetal Pachisi, Vikramavetal The main character in these three works is 'Raja Vikram'.
  • Writing a three level story. (Main story, another story within the main story, another story within the secondary story)
  • His work Simhasana Batrisi includes Vaitalpachisi and Panchatantra.
  • Rakhidas Patel's character is stored in "Madanmohan".

Rows:
  • Sadh Vidya Ratna is huge, nothing but a student head
  • Gajya meh varse nahi, barking dog eats nine.
  • Vavi bitter gourd grows gourd thousand
  • Anything beyond wealth? Uneducated male animal
  • Wake up in whose house the snake, wake up the father of the daughters
  • Wake up on which revenge, wake up jeh does a lot of poison
  • The second day will be tomorrow, the living male will be elite.
  • Simple language, simple link, simple talk, discretion, simple story of education, the same poem.
  • Lakshmi gives him a green wave
  • Satya motu sahu ko thaki.
Thanks........

Comments

Popular posts from this blog

પ્રેમાનંદ । Premanand | ગુજરાતના સાહિત્યકારો

પ્રેમાનંદ (મહાકવિ) જન્મ: વડોદરા બાળપણ: નંદરબાર પિતા: કૃષ્ણદાસ પુત્ર: વલ્લભ ભટ્ટ પત્નિ: હરકોર ભટ્ટ ગુરુ: રામચરણ હરિહર શિષ્ય: સુંદર મેવાડો, વિરજી, રત્નેશ્વર 👉 ઉપનામ:   મહાકવિ આખ્યાન શિરોમણિ ગુજરાતના જ્યોતિર્ધર સાહિત્ય ચોર -- ક.મા.મુનશી રંગભૂમિનો નાનકડો વ્યાસ -- ક.મા.મુનશી પ્રાચીન અને મધ્યકાલીન કવિઓમાં શ્રેષ્ઠ કવિ -- નન્હાલાલ પ્રેમાનંદના રસના પેગડામાં પગ ઘાલી શકે તેવો કોઈ થયો નથી. -- નવલરામ પંડ્યા તળાવનુંં પાકેલું સૌથી સુંદર માછલું -- બ.ક.ઠાકોર   👉 વિશેષ: પ્રથમ કૃતિ -- મદાલસા આખ્યાન (પ્રથમ આખ્યાન) સૌપ્રથમ રચના -- સ્વર્ગની નિસરણી અંતિમ અપૂર્ણ કૃતિ ‌-- દશમસ્કંધ જે તેમના શિષ્ય સુંદર મેવાડાએ પૂર્ણ કરી લક્ષ્મણાહરણ કૃતિ મળતી નથી તેથી મદાલસા આખ્યાન પ્રથમ માનવામાંંઆવે છે. ઓરંંગજેબ અને શિવાજીના સમકાલીન કે જેમણે સુરતના લૂંટૅને  પ્રત્યક્ષ નિહાળી હતી. ઓરંગજેબ પ્રેમાનંદને મહાકવિ કહેતો. શામળ અને પ્રેમાનંદની સાહિત્ય સ્પર્ધા જાણીતી છે. ગુજરાતી ભાષાને ઉમાશંંકર જોષીએ " પ્રેમાનંદ ગીરા " કહી છે. " નળાખ્યાન " ને ડોલરરાય માંકડે આખ્યાન શૈલીનું મહાકાવ્ય કીધું. " દશમસ્કંધ " આખ્યા...

મીરાંબાઈ । Meerabai | ગુજરાતના સાહિત્યકારો

મીરાંબાઈ જન્મ: ઈ.સ.1499, કુકડી, મેડતા દાદા: રાવ દુદાજી પિતા: રતનસિંહ (જોધપુરના સ્થાપક) માતા: કુસુમસુંદરી ગુરુ: રૈદાસ પતિ: ભોજરાજ (રાણા સાંંગાના પુત્ર) સાસુ: સુષુમણા સખી: લલિતા મૃત્યુ: દ્વારકા 👉 ઉપનામ: હતો નરસિંહ, હતી મીરાં, ખરાં ઇલ્મી, ખરાં શૂરા ‌‌‌‌‌--- કલાપી મીરાંં અને નરસિંહના પદો ત્રીજા નેત્રની પ્રસાદી ‌‌‌--- બ.ક.ઠાકોર મીરાંબાઈ ના પદો ભક્તિ રસનો ફુવારો ‌‌‌--- નિરંજન ભગત જનમ જનમની દાસી પ્રેમ દિવાની  👉 વિશેષ: કૃષ્ણભક્તિ દાદા રાવ દુદાજી પાસેથી મળી હતી. માતાને એક વાર "પોતાનો વર કોણ ?" આવું પૂછતાં માતાએ જવાબ આપતા કહ્યુકે 'શ્રી કૃષ્ણ' તે દિવસથી મીરાએ શ્રી કૃષ્ણને પોતાના વર તરીકે માની લીધા. તેમના લગ્ન નાની વયે સિસોદીયા વંશના રાજા ભોજરાજ સાથે થયા હતા. ભોજરાજનુંં મૃત્યુ બાબર સાથેના યુદ્ધમાં થતાં પરિવાર જનો ત્રાસ આપતા મીરાબાઈ ગુરુ જીવાદાસ્ને મળવા વૃંદાવન પહોચ્યા હતાં. ગુરુ જીવાગોસાઈ તેમને મળવાની ના પડતા મીરાબાઈએ કહ્યુ હતુ કે "સંસારમાં ફક્ત એક જ પુરુષ છે શ્રી કૃષ્ણ" આ સાંભળી ગુરુ જીવાગોસાઈ તેમને મળેલા. વૃંદાવનથી પરત આવી તેમણે દ્વારકાને પોતાનું નિવાસ સ્થાન બનાવ...

નરસિંંહ મહેતા । Narsinh Maheta | ગુજરાતના સાહિત્યકારો

નરસિંહ મહેતા ગુજરાતનાં સૌથી લોકપ્રિય કવિ. નરસિંંહ મહેતાનો જન્મ ઈ.સ.1414 (15મી સદી) માં  અત્યારના ભાવનગરનો તાલુકો એવા તળાજા માંં થયો હતો. તેમના માતાનું નામ દયાકુંવર અને પિતાનુંં નામ કૃષ્ણદાસ હતું. તેઓ વડનગરના બ્રાહ્મણ કુટુંબ માથી આવતા હતા તેથી તેઓ વડનગરા બ્રાહ્મણ કહેવાયા. તેમના લગ્ન સોળ વર્ષની વયે માણેકબાઇ સાથે થયા. પુત્રનું નામ શામળદાસ (જેની પત્નીનું નામ રતનબાઇ) અને પુત્રીનું નામ કુંવરબાઈ હતુ. તેમની કર્મભૂમિ જૂનાગઢ હતી. તેઓ ' નરસૌયો ', ' ભક્ત હરિનો ', તથા ' આદિકવિ ' જેવા ઉપનામો ધરાવે છે. 'ભક્ત હરિનો' ઉપનામ કનૈયાલાલ માણેકલાલ મુનશી દ્વારા આપેલ છે. ઉમાશંકર જોષીએ 'ગુજરાતી ભાષાના આદિકવિ'કહ્યા છે. નરસિંહ મહેતા અને મિરાબાઈને બ.ક.ઠાકોરે ' ત્રીજા નેત્રની પ્રસાદી 'કહ્યા છે.  નરસિંંહ મહેતાની પુત્રી કુંવરબાઈ અને તેમની પુત્રી શર્મિષ્ઠા અને તેમની પુત્રી તાના-રોરો જે આજે પુરા ભારતમાં ગુજરાતની સંંગીત બેલડીઓ તરીકે જાણીતી છે. લોકવાયકા મુજબ જ્યારે અકબરના દરબારના સંગીત રત્ન એવા તાનસેનના દિપકરાગ ગાવા પર તેના પેટમાંંઅગ્નિદાહ ઉત્પન્ન થયો ત્યારે તાના રીરીએ ...